Met gemengde gevoelens in het hartje van de Pyreneeën.
Mijn verhouding tot paarden is altijd al slecht geweest. Niet echt omdat er één een keer het touw van mijn rugzak opgevreten heeft. Maar wel omdat het één van de hoofdattracties van mijn thuisstad is om toeristen in karretjes door de voetgangerszone te koetsieren. Mét de erbij horende geur-orgie en het obligate tapijt van paardendrek, de aartsvijand van m'n zomerschoenen. Een paard was voor mij dus nooit een edel dier, maar een redelijk stompzinnig stuk vee dat een vracht heftig fotograferende Japanners of Amerikanen door Salzburg moest trekken.

En nu maak ik tweeduizend kilometer verder naar het westen een voet-tocht naar het beroemde Cirque de Gavarnie, enkel en alleen om identiek dezelfde geur in m'n neus en hetzelfde spijsverterings-eindprodukt aan m'n schoenen te krijgen. Op weg van de plaats Gavarnie naar het meest kolossale amphitheater in Europa: overal paarden, met erachter wagens vol met piepende en joelende zomergasten. Wie z'n goed humeur op zo'n hysterische manier moet laten zien heeft het waarschijnlijk nodig. Het gaat er aan toe zoals op de Nürburgring. Laatste trainingsronde voor de 2PK-klasse. Zelfs Ben Hur rijdt hier rond. Hij heeft zich van z'n joe-lende vracht ontdaan en draaft nu met een lege wagen naar het vertrek-punt in Gavarnie terug. Hier beslissen seconden, zoals die rijdt! Ik red mezelf door een snelle sprong zijwaarts. Dat ik daarbij in paardendrek spring, doet er al bijna niet meer toe. Eindelijk komt de eigenlijke kom van Gavarnie dichterbij. Ik denk aan een citaat van Victor Hugo uit de Pyreneeën-reisgids: "Heel eigenaardig, welk een berg en muur daar zijn; dit is het meest mysterieuze bouwwerk van de meest mysterieuze bouw-heer; dit is het Colosseum van de natuur: dit is Gavarnie."

Het Colosseum van de meest mysterieuze bouwheer! Waarlijk, een tref-fende vergelijking. Enkel vonden voor zover ik weet in het Colosseum van Rome geen wagenrennen plaats. Men nam genoegen met het voede-ren van christenen aan grote katten en gladiatoren gaven zich over aan een carrière met weinig doorgroeimogelijkheden. Net zoals die stinkende rossen hier, die me weer bijna omverrennen. Gavarnie op een mooie zomerdag: een apentheater! Bij de Hôtellerie du Cirque: een collectieve massa-picknick van de honderden dagjesmensen. Alle plekjes zijn bezet: zo moet het er in Woodstock uitgezien hebben, net voordat Jimmy Hen-drix in z'n gitaar beet.

Slechts enkele stappen verder lost al de drukte zich in het niets op, alsof iemand een schetterende radio heeft afgezet. Hier zijn nog maar enkele mensen, die zich samen met mij en m'n vrouw verbazen over dit wonder in massieve kalk. Heel opeens wordt ik heel klein. En bescheiden. En gelukkig. Het Cirque de Gavarnie omsluit ons met overstelpende rotsmas-sa's, waarvan een stuk loodrecht uitsteekt en een ander stuk in groteske hoeken gevormd is. Daartussen zijn er watervallen die de kalk zwart maken. Deze kom is het archaïsche oergeweld van steen.

Waar zijn de paarden en de lawaaierige toeristen?
Hier is niets vriendelijk, alles is duister en kolossaal. We volgen een verkommerd paadje, waarvan men tot op het einde niet kan zien hoe verbluffend gemakkelijk het zich door de rotswand slingert...

's Avonds in de schuilhut in Sarradets, hoog boven de kom van Gavarnie: het dal is bedekt. Goed zo. Dat past bij het gevoel dat men lichtjaren verwijderd is van het koetsengedoe daar beneden. Een andere wereld. Overal is het koud. Een beetje ernstig en zwaar. Hooggebergte, Cirque de Gavarnie. Het wonder in massieve kalk. Morgen zullen we de Brèche de Roland oversteken. Dat is een fantastische kloof, die erom bedelt om met sagen omwoven te worden...

Het is frisjes en koel in de schaduw als we 's morgens van de hut naar Brèche gaan. De Spaanse zon boven is des te aangenamer. De eerste indruk van de zuidkant bijna woestijnachtig. Karst, met daartussen vlakke weiden. Als groene tapijten. Zoals Engelse gazonnetjes. Geen weg, geen klim, elke honderd meter een grappig stenen mannetje. Wie gewend is om van de ene rode markering naar de andere te dartelen, zal in de Spaan-se Pyreneeën z'n ogen nodig hebben. Dan volgt de afdaling door de gigantische Cotatuero-kom in de Cañon de Arazas. Zo ziet het er in het land van de Apachen uit. Het is moeilijk om te beseffen dat we in Europa zijn.

De Cañon de Arazas!
De grootste van het continent, en voor wie - zoals ik - nooit de Colorado-rivier gezien heeft, is dit uniek...

Het stinkt weer. Nu niet naar paard maar naar auto. We komen uit de van hitte trillende pijnboombossen van de Cotatuero-kom en belanden recht-streeks in een Biergarten. Twee stappen van de woestenij recht in de drukte, uit de grenzeloze eenzaamheid in het lawaai, van het verleden naar het heden. Sinds de Brèche de Roland hadden we geen kat meer gezien. Nu: nogmaals een Hôtellerie, deze keer met honderden auto's en lawaaierige toeristen. De Ordesa-parking. Hier wordt er in het Spaans lawaai gemaakt, dat is het enige verschil met Gavarnie. Nog iets? Ook waar, er zijn hier geen paarden maar behoorlijk bier. Gefrustreerd door de Franse kwart-liter flesjes schilder ik voor de kelner met uitnodigende armbewegingen "Cerveza grande" in de lucht. Mijn verbazing en enthou-siasme zijn groot als er daadwerkelijk een literglas op de tafel gezet wordt. Eviva España! Met het schuimende gerstennat aan m'n lippen besluit ik om hier nooit meer weg te gaan.

Waar is de Cotatuero-kom, waar is de Karstwoestenij?
Waar is de betoverende eenzaamheid? Ben ik niet rechtstreeks van die bomen daarachter in deze Biergarten gestruikeld? Twee stappen als lichtjaren.
Stil en luid.

Zwart en wit, goed en slecht. Een wisselbad...

Rookverbod op Rifugio Goriz!
Voor de hut staat een grote, blikken ton voor de stinkerds. De weg hier-heen door de Cañon de Arazas was adembenemend mooi maar zeer lang en heeft me de hop en de mout van de Ordesa-literpint goed doen voelen. Aan de blikken ton voor de hut vind ik altijd een paar verslaafden, die me gezelschap houden. Zo krijgt een sigaret een communicatieve dimensie, iets dat volkeren verbindt. En ze stoort de niet-rokers niet. Een goed model voor onze alpenhutten?

Morgen zullen we de Monte Perdido rechts laten liggen en naar het Tuquerouye-bivakhutje klimmen en dalen. Dit is het enige bivakhutje in Europa waarvan de afvalhoop groter is dan het hutje zelf. En we zullen weer geen mens tegenkomen. In het hoogseizoen. Bij fantastisch weer.

Wilde, wilde Pyreneeën.
Speelplaats voor de fantasie.
Bij de afdaling van de schuilhut van Espuguettes naar Gavarnie groeit het gevoel dat ik de indrukwekkendste tocht van m'n leven achter de rug heb. Bij de vermoeidheid voegt zich het avondlicht. Zelfs in Gavarnie is het al rustig geworden. De paarden houden zich bezig met hun volgende drek-produktie. De knollen hebben een vrije avond maar je riekt ze nog. Het doet er niet toe, ik heb me met Gavarnie verzoend en geniet van het warme licht in de late uurtjes.

De in de tekst beschreven wandeling duurt 2 ½ dag en laat kort na elkaar meerdere hoogtepunten van de Pyreneeën zien: de kom van Gavarnie, de Brèche de Roland, de kom van Cotatuero, de Cañon de Arazas en de Monte Perdido.

Voorwaarden: Oriënteringsvermogen (aan de Spaanse kant is de weg slechts met enkele stenen mannetjes gemarkeerd); stapvastheid (er is een gemarkeerde Klettersteig in de Cotatuero-kom); als men van de weg afdwaalt moet men rekening houden met gemakkelijke kletterstukjes onder de Col de Cylindre; in het naseizoen kunnen er problemen zijn met ijs op de kleine Perdidogletsjer.

Duur: 2½ dag, overnachting in hutten met een uitbater.

Eerste (halve) dag: Gavarnie (1374m) - Hôtellerie du Cirque (1570m) - Refuge du Sarradets (2587m). In totaal 3½ tot 4 uur.

Tweede dag: Refuge du Sarradets - Brèche de Roland (2807m) - Circo de Cotatuero - Casa Viù (=de parking van het Ordesa-natuurpark, ca. 1400m) - Cañon de Arazas - refugio Goriz (2160m). In totaal 7 tot 9 uur.

Derde dag: Refugio Goriz - Col du Cylindre (3025m) - Lac Glace (2592m) - Brêche du Tuqeuroye (bivakhutje, 2666m) - Cirque d'Estaube - Hourquette d'Alans (2430m) - Refuge des Espuguettes (2027m) - Ga-varnie. In totaal 6 tot 8 uur. Als men de Monte Perdido erbij doet: 2 uur extra. Let wel: stapzekerheid is noodzakelijk, vaak zijn er problemen met geharde, oude sneeuw op de gemarkeerde route; er gebeuren vaak ong-evallen!

Kaarten: IGN 1:25000 Nr.275 Gavarnie/Neouvielle (oud) of Nr. 1748 OT Gavarnie/Luz-St. Sauveur (nieuw). Spaanse kaarten: Editorial Alpina 1:25000 Ordesa, Monte Perdido (zeldzaam en in Frankrijk moeilijk te vinden).