Duurzaamheid in de sport met praktische tips voor “zachte en duurzame sportbeoefening”

Wandelen en bergwandelen behoren tot de boeiendste manieren om je in de natuur voort te bewegen. Bovendien behoren ze tot de meest natuurvriendelijke.
De eenzame wandelaar zal in z’n eentje – zelfs al verlaat hij het pad – weinig of geen schade aan het ecologisch systeem aanrichten. De massa daarentegen kan wel degelijk schade veroorzaken en extra belasting betekenen voor het milieu.

De grootste boosdoenders zijn enerzijds de schadelijke stoffen uit industrie, huishouden en verkeer, anderzijds de klimatologische veranderingen (het bekende broeikaseffect).
Toch mogen we niet uit het oog verliezen dat ook de gevolgen van het massatoerisme op de planten- en dierenwereld vooral de kwetsbare berggebeiden bedreigen..

Alle wandelaars en bergwandelaars uit de natuur “verdrijven” zou zeker de verkeerde oplossing zijn. Natuurbeleving vormt immers de basis van bewustwording van de waarde van de natuur en de nood aan haar te beschermen.

Bij ons natuurvrienden is (berg)wandelen maar dan lichamelijke prestatie, meer dan kilometers afleggen of hoogtemeteres overwinnen, bij ons staat natuurbeleving centraal !
Daarom streven wij ernaar de ecologische verscheidenheid van de natuur en de pracht van de bergwereld als vrije tijds- en ontspanningsruimte te behouden.
In de Alpen staan vele natuurvrienden paraat om in hun vrije uurtjes de alpine paden in begaanbare toestand te houden.
Maar als ieder van ons zich bewust is/wordt van de conflicten tussen natuur en massatoerisme én zich hiernaar gedraagt, draagt ook hij/zij zijn/haar steentje bij tot het behoud van deze natuurpracht !

Aan de hand van enkele tips willen wij elke natuurliefhebber alternatieven aanreiken en mogelijkheden tonen om zijn vakantie en vrije tijd op een natuurvriendelijk manier in te vullen en op die manier ertoe bij te dragen dat intense natuurbeleving ook in de toekomst mogelijk blijft.

Tip 1 : Keuze van de bestemming : minder is meer !
In veel beroemde toeristengebieden voelt men zich ’s zomers al snel als in een grootstad. Hoewel vele toeristen de eenzaamheid en ongereptheid der natuur opzoeken, treffen ze elkaar weer in de grote toeristencentra en mopperen over bedrog, lawaai en verkeer.
Maar is dat wel nodig ? Probeer het eens in kleinere gebeiden en je zal merken: minder is eigenlijk meer, minder infrastructuur is meer natuurbeleving !
Ook bij bergtoppen is het gelijkaardig. Iedereen wil op de hoogste, de mooiste, dé “mode-top” met het machtigste uitzicht staan; maar moet wel eerst wachten in een lange rij om de top te kunnen bereiken. Niet ver daar vandaan bevinden zich andere bergtoppen, die zelden bezocht worden en van waaruit men een prachtig zicht heeft op de “hoogste en de mooiste ...”

Tip 2 : Heenreis met het openbaar verkeer
De wekelijkse files naar en van de toeristencentra zijn niet enkel een belasting voor de reizigers en de verkeerswegen; maar ook en vooral voor het milieu (ozon).
Reis eens met trein of bus, ook de combinatie trein/fiets kan op steeds meer aanhangers rekenen.

Tip 3 : Car-pooling
Als je (in uitzonderingsgevallen) toch de auto neemt, probeer in idere gavel te car-poolen.

Tip 4 : Verstandig parkeren.
Met zekerheid erger ook jij je regelmatig aan automobilisten die bij wijze van spreken tot aan de hut rijden en wegen of weiden versperren met hun auto’s. Denk ook kritisch na over je eigen parkeergedrag : moet er werkelijk tot aan de laatste meter gereden worden . Misschien versper je de weg voor reddings- en verzorgingswagens !

Tip 5 : Zo veel mogelijk op de paden blijven
In de hooggelegen gebieden is de humuslaag zeer dun en wordt ze vooral bijeen gehouden door de plantenwortels. 600 treden per jaar op hetzelfde grasplukje beschadigd dit zo sterk dat het afsterft. Met de afstervende wortelmassa gaat ok de steun en houvast voor de waardevolle bodem verloren, wind en water spoelen deze bodem naar het dal. Telkens je het pad verlaat, worden de gevoelige structuren aangetast en wordt de zone waarin de dieren verstoord worden groter. Bergweiden, velden met voedingsgewassen en jonge bossen (met bomen onder 3 meter) mogen tijdens de groeiperiode niet betreden worden..

Tip 6 : Geen afkortingen
Bij onweer ontwikkelen de kleine afkortingen zich met zekerheid tot kleine bergbeekjes, die op hun beurt meestal de resterende weg vernietigen. De bouw en het onderhoud van alpine wegen is een moeilijke zaak. Bovendien worden bij het steil afdalen spieren en gewrichten overbelast, waardoor gemakkelijker ongevallen gebeuren.

Tip 7 : De natuur met rust laten
Ondertussen zijn de meeste bloeiende planten in het hooggebergte beschermd. Maar wie plukt bloemen die meestel verwelkt zijn vooraleer je er in de woonkamer van kunt genieten ?
Lawaai : “de natuur is een stille leermeester en maakt zwijgzame leerlingen”, zo zag Johann Wolfgang von Goethe het ten misnte.

Tip 8 : Geen sporen achterlaten
Afval zou men over het algemeen moeten vermijden; maar deponeer het zeker niet in de overgevoelige hooggebergtewereld. Achtergelaten afval brengt vele dieren in gevaar, ze kunnen zich eraan kwetsen of erdoor stikken.

Tip 9 : Geen vuur in het bos
Een kampvuur kan niet alleen romantisch, maar ook zeer gevaarlijk zijn. Een bos heeft ongeveer 200 jaar tijd nodig om te groeien en zich tot bos te ontwikkelen. Schermbossen die plaatsen en woonwijken tegen lawines beschutten, kunnen zich – eenmaal vernietigd – niet meer regenereren. Hoe je aub aan de verboden en gebruik de voor het publiek ingerichte picnic-plaatsen.

Tip 10 : Hutten
In de bergen is de opslag van afval en de afvoer van afvalwater zeer problematisch. De natuurvrienden proberen het milieu zo min mogelijk te belasten door het gebruik van ecologisch zuiveringsinstallaties, huttenslaapzakken i.p.v. beddengoed, spaarwaterkranen, meermaals bruikbare verpakkingen i.p.v. blik of conservern, alternatieve energie i.p.v. dieselaggregaten.
Heb er begrip voor dat hutten en onderkomen in het hoggebergte eenvoudiger uitgerust zijn. Kom overnachten in onze hutten en ondersteun ons bij de financiering en de enorme inspanningen voor deze noodzakelijke eco-sanering.

Tip 11 : Cultuur
De mens heeft gedurende duizenden jaren zijn stempel gedrukt op ons landschap. Naast de paden vind je overal sporen die getuigen van het verleden en uitnodigen tot verpozen...
Zonder het onmisbare werk van de boeren en handwerkers zou een toerisme in zijn huidige vorm ondenkbaar zijn. Het is dan ook voor de toekomst uiterst belangrijk dat deze bijdragen van de boeren aan het landschap behouden blijven.
Jullie worden beslist ook graag uitgenodigd tot het nemen van een versnapering !

Bron: "De Natuurvriend", blz. 17-18, nummer 4, jaargang 73.